SO LUAN TI – II

Posted on Posted in Calai, Nunthuleng

#by Mai Sokhlei Par

 

Vawi khat cu innteknu’n vurbawm a ra zohfel ih hmakphek pum fun tawtmi a ra hmu. Cucun Tialte a ko ih, “Hihi ziangah na tawtter theh?” ti phahin Tialte ih kaa sungah hmakphek tawt cu a hnawh ciamco. Hmakphek durh le tawtpawl cu Tialte ih hmaiah pherh zelzelin an kai ih a sa vetvet thluh. Innteknui’ suan fial lo mi bak hman theinak a neih lo ruangah hanghnah- hangrahpawl khal a fialmi lawng hman a si ih, a fiallomi cu retthat a si theu. Cumi cu innteknui’ rak cahdan a si. Asinan, tu cu…

Cumi zan ih a ningnatzia tla cu ziangtik hmanah a hngilh thei nawn a zum lo. Sihmansehla, zianghman a tawng ngam lo, a diknak thu khal a rel ngam lo. Cumi hnu cun innteknu’n Tialte cu a hmuhsuam deuhdeuh. Ziangahtile, Tialte hi Singapore ra thleng pek a si ih, a covo (right) khal a thei lo asilole a covo hrangah a do ngam lo ti a theifiang zo. Cuhnu cun innteknu cu a thaw a suak tuk; a tirah cun Tialte in a hek pang kei maw ti a phang thup theu. Tu cun zianghman a ti lo ding ti a thei thlang. A thaw a suak tuk.

Taktakah cun Singapore ih hnenum (maid) hna ra tuanpawl hrangah cozah in humhimnak tha tuk a pek cia mi a si. An hnenum parah kutthlak a ngah lo; an thlak pangih hnenum in a hek a si ahcun cui’ inntekte cu ralrinnak ca an pe lole paisa an kuanter lole damsung hnenum kawh siannak an khamsak thei. A thu a natdanih zirin inntekte in an tuar ding. Asinan, a hleicein Kawlram ihsin rapawl cu tuar cuahco an tamsawn. Kawlram hrik a simi thubuai neih tihnak, palik le thuthennak zung tivek thlen ding tihnak, tvk., ruangah zianghman an dodal ngam dah lo. An dodal pang le a dodaltu riangri a hmaikhua a pit thluh ding ti an phang. Himi khal hi Kawlram nathrik thotho a si.

Hi thu-ah cun Philippine ram ihsi ra tuanpawl cu an ral a tha zet. Ram dangdang ihsin Singapore ih hna ra tuanpawl lakah Kawlrammi le Philippine rammipawl hi cathiam an tam; dikari ngah cia deuh lawnglawng an si tlangpi. Cule an nuncan-ziaza khal a tha tlangpi. Asinan, Kawlrammipawl ih tlaksamnak cu Mirang tawng an nehsawh lo (thiam lo bembem khal an tam), an tih a hrut, theihkauhnak (knowledge) an nei mal. Hipawl ruangah tuar tullonak hmun ah an tuar phah ih, sunral tullonak hrangah an sunral phah. Dan pahbal ih hrem le kawk (abuse) an tuar can khalah an theithiam cuang lo _ a sidan ding hrimhrim ah an ruat. A theithiamtupawl khalin cumi ihsin luat dingih sualsuah tumnak an nei cuang lo lala!

Asinan, Philippine nunaupawl cu Mirang tawng an thiamin an nal thluh; anmai’ tawng tlukin an hmang thei. An ral khal a tha ih thu khal an thei. Singapore an rat hlanah ziang covo an nei, ziangti’ tuah ding a si ti kha ramsung ihsin zirh le sim thluh an si. Curuangah Singapore an ra thlen hnu khalah hnatuannak ah cun an zawnzai ko ding nan, ram farah ihsi hnenum ra tuan an si ruangah hmuhsuamnak, zohniamnak le thleidannak (discrimination), tvk., hi an tuar mal zet. Dik lo zetih ceibawl le sawisaknak an tawng asile tuar liam men loin, inntektei’ hnenah an covo neihmi le ziangtlukin inntekte an tibuai thei timipawl kha hringhro phah nawnin an sim lohli theu. Culoceng le an ezen (agent) hnen lole palik hnen tivekah an hek lohli mai ih, annihpawl cu inntekte khalin dik lo zawngin an ti ngam dah hrimhrim lo.

Singapore ih kum thum tlun rak um zopawl cu (ziang rami an va si hmanah) an nuamaw zet lala. Ziangahtile, inntekte (Singaporeanpawl) ih thilri hmandan, rawlsuandan, an nunphung le mai’ covo ziang a si, tvk., an thei depdep thluh zo ih, hipawl cun hna cu catbanglo’n an tuan ve thotho ko nan, inntekte’n duhduhin an hmuhsuam ngam nawn lo. Sinan, Tialte vek ra pekte, Kawlram rim reh hrih lo pawl hrangah cun cobarawh tuarih tuar cuahco a si hrih ko.

Tialte cu ezen hnenah kirsal ih inntek dang hnenih thawnawk mai a duh thlang. Asinan, a umnak thla sarih a kim hrih lo ruangah a rak tuan zo mi thla nga hlawh ihsin fang khat hman ngah ding a neih lo ding lawng si loin, a thla nga hlawhman cu alak ah a cang thluh ding. A ratnak man hmuahhmuah ezentei’ tumsak thluh, hnatuan a ngah tikah a thla sarih hlawh cu ezente in leiba aiah laksak ding, cuti’ hitawk ra thleng a si. Cubetah thla sarih a kim hlanih inn dang a thawn cun ezen in a tharin hlawh an zuksak lala ding fawn. Cuti ding cun inn lam paisa kuat thei ti a nei thei dah lo ding. Amah thlirih ruahsannak thawi’ rak nung ding a sungpawl a mitthlam ih an lang cun tuar theinak thazang thar a ngahsal theu!

“Himi hi plastik pahnih ih thuah ding ka lo ti a si lo maw?”

Innteknui’ thinheng auaw a theih vete’n Tialte cu tihin a khur cih. Cule thinphu dutdoin vurbawm hmaiih ding innteknui’ kenmi vur thawi’ khal thluh zo ngasa cu a vun zoh. A si ngai, thuah hnih thuah ding a rak hngilh tariai! Tialte tawng ding a thei lo.

“Ka hmaiah khukbil aw.” Tialte a khuk a bil.

Cu vete’n innteknu cun a thil kenmi vur thawi’ khal ngasa fun thawn Tialte cu a vaw ciamco _ a lu ah, a cal ah, a hmai ah, a liang ah, a ban ah, hmuntin ah a thin diriam tiangin a vaw ko. Sinan, Tialte cu ai khatte khal a ai ngam lo. A mitthlipawl cu zial parah catbang lo’n an fawr kohko.

 

* Peh lai ding….

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *